ماجرای طرح قوانین عجیب در خراسان شمالی، از جریمه نقدی تازه عروس و دامادها تا دریافت مالیات به تعداد استخوان های بدن!

افسانه ها و اسطوره های کهن به دنیای امروزی ما راه یافته اند و دلیلی شده اند تا حفاران غیرمجاز به جان میراث فرهنگی بیافتند. در این میان از قزقلعه خراسان شمالی و سنگ نگاره ای که ستارگان را تصویر نموده، گرفته تا استخوان های خوابیده در قبرها، از تب ثروتمند شدن برخی از سودجویان جان سالم بدر نبرده اند.

ماجرای طرح قوانین عجیب در خراسان شمالی، از جریمه نقدی تازه عروس و دامادها تا دریافت مالیات به تعداد استخوان های بدن!

به گزارش ، شاید بیشتر جامعه، خراسان شمالی را با اسفراین و قلعه بلقیس آن بشناسند، اما خراسان شمالی مملو از آثار تاریخی و محوطه های باستانی است که شاید به جرات بتوان گفت، بیشتر آن ها در بخش بام و صفی آباد واقع شده است. بام و صفی آباد در قسمت جنوبی ارتفاعات شاه جهان در خراسان شمالی نهاده شده است که قسمت شمالی آن کوهستانی و قسمت جنوبی (شهر صفی آباد) بیشتر حالت دشت به خود می گیرد. قدیمی ترین یافته های زمین شناسی در منطقه دوران اول را نشان می دهد و در این راستا آثار تاریخی متعددی نیز در منطقه وجود دارد که تمدن آن را به دوره ماد ها و 4 هزار سال قبل از میلاد می رساند.

در زمان های قدیم قبل از نادرشاه نام اصلی این منطقه راونیز بود و امروزه آثار تاریخی متعددی را در دل خود جای داده است که البته مورد توجه قرار نمی گیرند و هر روز بر تخریب آن ها افزوده می شود.

علی اصغر طاهری صفی آبادی (دانشجوی دکترای تاریخ، نویسنده و پژوهشگر) که به تازگی کتابی تحت عنوان وضعیت فرهنگی بام و صفی آباد در آینه اسناد با مقدمه ای از رضا شعبانی (چهره ماندگار تاریخ ایران) نوشته است، با اشاره به کشفیاتی که در این منطقه بدست آمده، گفت: حدود یک سال پیش با سنگ نگاره هایی روبه رو شدیم که می تواند بخشی از تاریخ نجوم را متحول کند. با وجود آنکه مسئولان میراث فرهنگی را از وجود این سنگ نگاره ها آگاه کردیم، اما هیچ کار خاصی انجام نشد و اکنون وضعیت این سنگ نگاره ها بد است. در ادامه گفتگوی ایلنا را با علی اصغر طاهری صفی آبادی می خوانید:

بام و صفی آباد بخشی از شهرستان اسفراین خراسان شمالی است که در شرف تبدیل شدن به شهرستان است و جمعیتی در حدود 50 هزار نفر دارد و قدمت فرهنگی و تاریخی آن به دوران ماد ها بازمی شود.

چندی پیش، به منظور ارائه رساله دکترای خود به آنالیز اسنادی پرداختم که در بازه زمانی سال 1286 تا 1357، مردم منطقه بام صفی آباد برای ارائه درخواست هایشان نوشته بودند. مردم این منطقه برای یافتن زندگی بهتر به عریضه نویسی، دادخواست و ارسال مکتوباتی به مجلس شورای ملی آن روزگار می پرداختند. متن این اسناد بسیار قابل آنالیز و تامل است از آن نمونه می توان به خشکسالی ها، کمبود غله و مواد غذایی، نبود راه شوسه، عدم راه های ارتباطی قابل اطمینان با شهر های پیرامون، اشاره داشت.

برای آنکه بتوانیم به بار فرهنگی منطقه دست پیدا کنیم، حدود 200 سند ملی که در مجلس شورای اسلامی نگهداری می شد را مورد آنالیز قرار دادیم که حدود 2 سال بازخوانی این اسناد که به خط شکسته نوشته شده بودند، زمان برد.

نوع نوشتار و نوع پوشش مردم منطقه در این اسناد مورد آنالیز نهاده شد یکی از جالب ترین نکاتی که به آن دست پیدا کردیم موضوع مالیات بود. چنانکه در این بخش از کلماتی استفاده شده بود که نه تنها در تمام بخش های ایران مورد استفاده قرار نمی گرفت بلکه جدید بود و تازگی داشت. به طور مثال مالیاتی تحت عنوان عروس پولی داشتند به این معنا که اگر کسی می خواست عروسی کند باید مالیات آن را پرداخت می کرد. یا نمونه دیگری به اسم مالیات جوجه پولی وجود داشت، به این معنا که افراد در ازای جوجه هایی که داشتند باید مالیات و پول پرداخت می کردند. حتا با واژه هایی مانند استخوان پولی نیز در حوزه مالیات روبه رو شدیم چنانکه در صحبت با پیشکسوتان متوجه شدیم در آن موقع به دلیل زنده بودن و داشتن استخوان نیز از افراد مالیات می گرفتند.

آثاری از دوره ماد ها و 2500 تا 5 هزار سال قبل از میلاد در این منطقه کشف شده است که شامل سنگ نگاره ها و سایر اشیایی است که در غار های دستکند پیدا شده اند. تاکنون اشیای متعدد تاریخی در این منطقه کشف شده است و چندی است که شاهد کشف سنگ نگاره ای هستیم که می تواند علم نجوم را به چالش بکشد. این کشفیات نشان می دهد که مردمان در آن موقع به علم نجوم واقف بودند و به آن تسلط داشتند و عکس هایی از آن را روی سنگ ها کنده کاری نموده اند.

حدود یک سال پیش در گشت و گذاری که در میان کوه ها داشتیم به صورت اتفاقی با این اثر تاریخی که در دل کوه نهفته بود روبه رو شدیم. تصاویری از آن را برای یکی از اساتید زبانشناسی باستان در دانشگاه شیراز ارسال کردیم و او تاییدیه ای مبنی بر درستی فرضیه ما خاطرنشان کرد. با وجود آنکه ترجمه این اثر را به مسئولان میراث فرهنگی اطلاع دادیم، اما به این مهم اهمیت ندادند. درواقع نه تنها نسبت به ثبت ملی این اثر اقدامی نکردند بلکه فعالیتی برای محافظت از آن نیز انجام نشد.

باتوجه به معانی که این سنگ نگاره دارد حتا می توان در فهرست میراث جهانی (یونسکو) آنرا ثبت کرد. با این وجود حتا در فهرست ملی ما نیز جایی ندارد. می توانیم این اثر باستانی را به عنوان نقطه عطفی در عرصه علم نجوم جهان مطرح کنیم چراکه در ایران سنگ نگاره ای که با مضمون نجوم باشد، وجود ندارد.

البته چند هفته پیش که برای تکمیل تحقیقات نوشتن یک مقاله علمی به منطقه مراجعه نموده بودیم، متوجه شدیم نیمی از این آثار از بین رفته است. در واقع به نظر می رسد به دلیل فقر فرهنگی که در منطقه وجود دارد مردم بومی دصدد کندن این آثار باستانی برآمده اند؛ البته نظر دیگری هم وجود دارد چنانکه گویی، مردان منطقه فکر می نمایند در دل این سنگ ها گنج وجود دارد از این رو درصدد کندن این سنگ نگاره ها برآمدند.

با وجود آنکه در این منطقه بیش از 100 اثر تاریخی در فهرست میراث ملی به ثبت رسیده، اما حفاظت و نگهداری آن ها با ابهام روبه روست. چنانکه از یکسو آثاری مانند مناره راونیز که از دوره تیموری به جای مانده و متعلق به مسجد یک کاروانسرای قدیمی است، همینطور به حال خود رها و به نوعی متروک شده و از دیگر سو مرمت بنا های تاریخی ثبت شده نیمه کار رها شده است. به طور مثال، آب انبار صفی آباد که از دوره افشاریه به جای مانده از جمله قدیمی ترین و بزرگ ترین آب انبار های خراسان شمالی است که مرمت آن توسط سازمان میراث فرهنگی به صورت نیمه کاره انجام شد و، چون ادامه نیافت شاهد از بین رفتن این بنای تاریخی هستیم.

در این منطقه، روستایی به نام جهان واقع شده است که درواقع زیر زمین است. گفته می شود در زمان مغول ها، مردم برای حفاظت از خود، خانه هایشان را زیر زمین می نمایدند و روستای جهان نیز حاصل همان دوران است. در این منطقه شاهد تعداد زیادی از غار های زیرزمینی هستیم که می تواند تبدیل به جاذبه گردشگری شود. این روستا در پای کوه شاه جهان واقع شده است و می توان به نظاره بلندترین قله خراسان شمالی نشست.

با این وجود به دلیل نبود نمایندگی مستقل سازمان میراث فرهنگی در خراسان شمالی، میراث فرهنگی این منطقه تحت شعاع تخریب ها و حفاری های غیرمجاز نهاده شده، حتی کسی نیست که از این آثار سرکشی کند و وضعیت آن ها را مورد آنالیز قرار دهد.

البته هر از گاهی یگان حفاظت میراث فرهنگی از پیدا شدن دستگاه گنج یاب در منطقه خبر می دهد و متوجه می شوند که برخی از حفاری های غیرمجاز تحت عنوان حفر چاه در منطقه اجرا شده است. حتی گاهی اوقات شاهد انتشار عکس هایی از کندن قبر های تاریخی در منطقه هستیم که برای رسیدن به گنج اتفاق می افتد؛ استخوان های موجود در قبر را بیرون می آورند و تصورشان آن است که با فروش آن ها می توانند به ثروت برسند.

تا جایی که من آگاه هستم، در طول ماه، حداقل 4 مورد دستگیری حفاران غیرمجاز در منطقه اعلام می شود. در این میان ممکن است 15 مورد دیگر که درصدد کشف اشیای عتیقه هستند شناسایی و دستگیر نشوند. به جرات می توان گفت: حداقل روزانه یک مورد گنج یابی و حفاری غیرمجاز اتفاق می افتد. حتی از آنجایی که هجمه پیدا کردن گنج در میان مردم منطقه رواج یافته و مردم همواره به فکر پیدا کردن گنج هستند، می توان گفت: هر روز شاهد شدت یافتن تب گنج یابی هستیم.

معمولاً افسانه ها با داستان های مختلف همراه هستند که می تواند وجه علمی نداشته باشد. در این میان وجود قزقلعه که از دوره ساسانیان به جای مانده با داستان ها و افسانه های مختلف همراه است. حتی برخی از مردم محلی معتقد هستند که در این قلعه یک اژد ها وجود دارد که از گنج نهفته در آن محافظت می نماید. حتا در زمان کودکی به من گفته می شد که اژد ها در آنجا هست و اگر بخواهیم به گنج یا درون قلعه دست پیدا کنیم باید از اژد ها رد شویم.

این افسانه سبب شده تا مردم منطقه این تصور را داشته باشند که در قز قلعه گنج وجود دارد. چنانکه در مثلث تاریخی منطقه که شامل قزقلعه، راونیز و قربستان گبر (قبرستان زرتشتیان) است همواره شاهد حفاری های غیرمجاز هستیم. از آنجا که در این منطقه تعداد محوطه های باستانی و آثار تاریخی که در فهرست ملی میراث فرهنگی ثبت شده اند، زیاد است و از آن ها محافظت نمی شود، هر روز شاهد افزایش تعداد حفاری های غیرمجاز به منظور کشف گنج در منطقه هستیم. در قبرستان گبر و روستای جهان و آردین چندین حفاری غیرمجاز مشاهده شده است.

در منطقه اسفراین حدود 60 اثر ثبت شده داریم این در حالی است که منطقه صفی آباد حدود 100 اثر ثبت شده در فهرست میراث ملی داریم، با این وجود تمام خبر ها حول محور قلعه بلقیس و اسفراین می چرخد و راونیز که نماد منطقه صفی آباد است با وجود عقبه تاریخی که دارد، تخریب شده است.

باتوجه به آنکه منطقه صفی آباد حدود 200 کیلیومتر از مرز ترکمنستان فاصله دارد، از تاثیرات آیینی و فرهنگی که مردم منطقه در ایران و ترکمنستان بر یکدیگر دارند، برایمان بگویید.

زبان بام صفی آباد، ترکی است و از ترک های ارغیان هستیم. به دلیل زبان و وجود سلسله های مختلف ترک در ایران، دارای قرابت فرهنگی زیادی هستیم. حتا به دلیل رفت و آمد هایی که در طول دوران به ترکمنستان و روسیه وجود داشت، فرهنگ های مشترک زیاد است به طور مثال هنوزهم شاهد برپا بودن سماور های روسی در خانه ها هستیم و ساعت های روسی در منطقه متعدد است.

منبع: ایلنا

منبع: باشگاه خبرنگاران جوان
انتشار: بروزرسانی: 26 مهر 1398 شناسه مطلب: 26

به "ماجرای طرح قوانین عجیب در خراسان شمالی، از جریمه نقدی تازه عروس و دامادها تا دریافت مالیات به تعداد استخوان های بدن!" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "ماجرای طرح قوانین عجیب در خراسان شمالی، از جریمه نقدی تازه عروس و دامادها تا دریافت مالیات به تعداد استخوان های بدن!"

نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید